76 ТЭРБУМЫН “ТӨР”…

Төрийн удирдлага гэж “нэг юм” байдаг гэж би лавтайяа 20 жил үглэж байна. Энэ хооронд манай улс төрчид бараг бүгдээрээ гадаад дотоодод “сураад” доод тал нь “удирдлагын ухааны” мастер, магистр, дээд тал нь доктор, академич болчихож. Тэднийг тоо болон дипломоор нь хэмжвэл Монголыг байтугай, дэлхийг удирдах хэмжээнд аль хэдийнээ хүрчихсэн бололтой юм. Гэхдээ даанч нэг хэрэг алга даа, манай “удирдагчид”. Хэрэв бодит үр дүн гаргахгүй бол Та нарын тэр хар мянган диплом, цол хэргэмээр чинь ямар үхснээ хийхийм ?! Read more of this post

ЭРТХЭН ШИГ ХЭЛЖ БАЙЯ…

Ирэх жил бид 1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 100 жилийн ойгоо тэмдэглэнэ. Хятадад ч бас Чин гүрнийг буюу манжийн дарлалыг халсны 100 жилийн ойг тэмдэглэнэ. Чингэхдээ дэндүү өргөн цар хүрээтэй, ихээхэн том үзэл сурталтай тэмдэглэнэ. Харж л байгаарай. Эдгээр нь бараг зэрэгцсэн үйл явдлууд бөгөөд азаар манайх нэг хоногийн түрүүнд байдаг юм. Манайхан ямар ой тэмдэглэж чадах биш, баахан найр наадам хийж, их л сайндаа ганц хоёр эрдэм шинжилгээний хурал, үй түмэн шашны ёслол хийнэ биз. Энд гайтай юм гэвэл “түүхийн хэрүүл”, лайтай юм гэвэл “феодалын ёслол” хоёр бөлгөө. “Түүхийн хэрүүл”, “феодалын ёслол” хоёр нийлээд ирэхээрээ зүгээр л “сонгуулийн” улс төр болох бөгөөд энэ л үндэстнээ ёстой хагалан бутаргана даа. Манайд чинь “социалист” байж байгаад гэв гэнэт “капиталист” болчихдог, эсвэл урвуугаар хагарах шахсан “капиталист” байж өөрийгөө “социалист” гэдэг, аль эсвэл хэдхэн жил “либерал”, “консерватив” байж байгаад гэв гэнэт “үндэсний үзэлтэн” болчихдог хүмүүс пиг дүүрэн ш дээ… Read more of this post

МАЛЧДАА АВРАЯ ГЭВЭЛ…

Одоо ч надаас бусад нь “тэмцэгч”, “хувьсгалч” болж хувирч байна. Зарим нь бүр “онол монол” гаргаж ч байх шиг. Тэдэнтэй зэрэгцэж “давхих” хүсэл надад огт алга. Учир нь маш олон жижиг хуйвалдаан, эрх баригчдын үлэмж ноцтой үйлдлийг дүгнэхэд жаахан хугацаа хэрэгтэй байна. Тэгээд л онол судалгааныхаа юмаар л оролдож сууна. Харин энэ бол тун удахгүй бидэнд маш их хэрэг болох эд шүү дээ. Монголд зуд болоод сүйд. Үүний хажуугаар улс төрийн зуд болж малчдад туслах “хөдөлгөөн” өрнөв. Энэ “хөдөлгөөн”-ийг би малчиддаа сайндаа хийсэн гэж огт бодохгүй байна. Read more of this post

ХҮРЭН ХААЛГАТАЙ ДЭЛГҮҮР НЬ ХӨ…

Одоо чинь олон улсын эмэгтэйчүүдийн баяр болж байхад “хэрүүл” бичихгүй ээ. Харин эмэгтэйчүүддээ зориулж дэлгүүрийн тухай бичье гэж бодлоо. “Хүрэн хаалгатай дэлгүүр” гэж ардын сайхан дуу ч байдаг. Бэлэг ч болог, санамж ч болог. Та бүхэндээ сайн сайхан, аз жаргал бүхнийг хүсэн ерөөе. Read more of this post

Л.Н.Гумилев XII-XIII зууны монголчуудын “нууц” ба “ил” түүх

Уг нь “Монголын Нууц Товчоо” бол Монголын түүхийн ховор нандин, гайхамшигт бүтээл юм. Гэвч олонхи хүн түүнийг бараг Бурхны сургааль мэт ойлгох. Мөн МНТ- г Библи шиг цээжилчихээд өөрийгөө “түүхч” гээд бодчихсон хөгийн нөхдүүд олон байх. Олонхи нь МНТ-г анх удаа судалж байгаа мэт гайхуулдаг, санаан зоргоороо тайлбарладаг толгойгүй хуурамбууд мөн ч олон. Тэднээс өмнө хийсэн асар олон судалгаа байдаг юм ш дээ. МНТ- г мэдээж судлаад судлаад барахгүй. Гэхдээ шинжлэх ухааны наад захын мэдлэггүй, судалгааны арга зүйгүй бол болдоггүй эд л дээ. Монголоор “МНТ судлаачид” пиг дүүрч, үйл ажиллагаа нь бараг “бөө” шиг хэмжээнд очсон учраас тэдэнд сануулга болгож би Л.Н.Гумилевын нэгэн гайхамшигт өгүүллийг нийтэлж байна. Энэ өгүүлэл 1970 онд “Татаар-монголчууд Ази-Европт” гэсэн Орос эмхтгэлд хэвлэгдэж, тэр дороо л монгол хэлнээ орчуулагдсан юм. Энэ жижиг бүтээл бол шинжлэх ухааны задлаг шинжилгээ, сэтгэлгээний гайхамшигт нэгэн хувилбар болсон хэдий ч өнөөгийн олон “түүхчид”,“судлаачид” огт мэддэггүй юм. Жинхэнэ судалгаа, анализ, эрдэмтний мэдрэмж гэж үүнийг хэлдэг юм. Харин Л.Н.Гумилев өгүүллээ хэвлүүлэхийн тулд тухайн үеийн үзэл сурталд нийцүүлж “ангийн тэмцэл”-ийн үүднээс авч үзсэн нь илт ажиглагддаг. Чухам ингэснийхээ ачаар л хэвлэгдэн гарсан буй за. Монгол номыг нь олон жил хайгаад олохгүй явтал ашгүй “Даяар Монгол” сайт, зохиолч Б.Номинчимэдэд байж байх нь тэр. Тэрбээр энэ өгүүллийг охиноороо шивүүлж электрон хэлбэрт оруулж Та бидэнд их тус боллоо. Иймээс би аав, охин хоёрт ихэд талархаж байгаагаа илэрхийлж байна. Read more of this post

САЙХАН ШИНЭЛЭЭРЭЙ

Эрхэм хүндэт уншигч Та бүхэнд сар шинийн мэнд дэвшүүлж, ирэх бар жилдээ аз хийморь, аз жаргал дүүрэн байхын ерөөл дэвшүүлж байна.
Саяхан болсон шинэ жилээс хойш 15.000 хүн миний блогт зочилжээ. Шинэ жилээр 122 мянган уншигч байсан бол одоо 137 мянган хүн уншсан нь хувь хүний блогийн хувьд баярлам үзүүлэлт юм.
Ирэх жил маш олон үйл явдал болох нь гарцаагүй боловч ерөнхий хандлагаараа монголчууд бидэнд ихээхэн нааштай он болно гэж би бодож байна.
Та бүхэн сайхан шинэлээрэй.

БИДНИЙ ҮЕИЙНХЭН ЧАДНА, ЧАДАХГҮЙ БОЛ СӨНӨНӨ…

Баабар саяхан “Бидний үеийнхний чадах ба чадахгүй зүйлс” гэсэн нэгэн ноцтой өгүүлэл бичив. Би хувьдаа түүнийг хүндэтгэж, санал нийлэхдээ нийлчихээд, хааяа зөрөхдөө зөрчихөөд л явж байдаг хүний нэг. Гэхдээ түүний энэ өгүүлэл бидний хувь заяатай хэтэрхий их холбоотой, бас гутранги үзэл, идэвхигүй байдлыг илт номлосон учраас арга буюу үүний эсрэг өөрийн үндэслэлийг гаргаж байна. Ганцхан зүйл гуйхад уншигчид Баабарыг битгий хараагаад байж үзээрэй. Яагаад гэвэл би түүнийг хүнийх нь хувьд огт үнэлж дүгнэх гээгүй, бусад үйлдлүүдийг нь шүүн цэгнэх гээгүй, ердөө л түүний энэ ганц өгүүллийг тойруулан асуудлыг хөндөж байна. Ер нь “юм бичдэг” хүний нэг өгүүлэл нь “муу” байлаа гэхэд бусад нь бүгдээрээ муу муухай, тэр ч байтугай бичсэн эзэн нь адгийн амьтан болчихож болохгүй биз дээ. Ингээд би Баабарын хэлснийг тод хараар ялгаж, дагаж тайлбарлах нь илүү зохимжтой гэж бодож байна. Read more of this post

Л.Н.Гумилев. Есдүгээр хэсэг

За ингээд сүүлчийн бүлэг энэ байна. Цагаан сарын өмнө дуусгах гэж их л ядлаа. Ёоох…
УГСААТНЫ НИЙЛЭГЖИЛТ БА СОЁЛ
ЭНД ЯАГААД ӨӨРИЙГӨӨ ХУУРАХ БОЛОН ДУР ТАТАГДАХАД АВТАН ЖАМ ЁСНЫ ҮХЛЭЭСЭЭ ӨМНӨ АМАРХАН МӨХДГИЙГ ТАЙЛБАРЛАНА
Read more of this post