ТҮВДИЙГ МОНГОЛЧУУД БИЙ БОЛГОСОН

2013/06/09 99 Comments

Монгол хүнд Түвд гэвэл хамгийн түрүүнд улс биш, шашин санаанд нь орно байх. Чингэхдээ Далай лам, “гаднын” мэт манай шашин бууна байх. Харин Түвдийн түүхийг бол ор тас мэдэхгүй, сонирхохгүй. Харин лам нар бол Түвд лам нарын болон өөрсдөө зохиосон шашны түүхээс л мэднэ. Шинжлэх ухааны хувьд судалсан түүх гэж байвч дандаа гадаадынх. Тэгээд л монголчуудын хоншоор нь дутдаг юм. Асуудлыг монгол шинжлэх ухааны талаас аваад үзэх болох уу, мэдээж болно. Зүгээр л гаднын юмыг хуулаад, залхуураад, юу ч хийхгүй болохоор Монголын түүх бичигдэхгүй л дээ. Ингээд оролдоод үзье л дээ… Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

МОНГОЛЫН АНХНЫ ШАШИНТ ТӨР

2013/05/17 25 Comments

1911 онд 12 дугаар сарын 29-нд Тусгаар Тогтнолоо тунхаглан зарлав. Богдыг хаан ширээнд залав. Богд хаан бол “шашин төрийг хослон барьсан” гээд бусад цол нь удаална. Харин төрийн хэлбэр нь шашинт төр. Ийм төр Монголын түүхэнд байсан уу ? Байгаагүй…
Энэ тухай эрэгцүүлэх гэсэн юм. Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

ШАШИН АВСАН ТҮҮХИЙГ ЭРЭГЦҮҮЛЭХ НЬ

2013/05/14 67 Comments

Одоо ч ёстой “алуулна” биз. Ер нь эх түүхээ ч мэдэхгүй, шашин үндсээ ч гадарлахгүй хүмүүстэй яаж ч ярьсан яадгийм ?! Манай түүх бичлэгт шарын шашныг хятад, манжууд дэлгэрүүлээд биднийг ихэд хорлосон гэсэн гаж үндэслэл байдаг бөгөөд энэ нь манай нийгмийн оюун сэтгэлгээнд амь бөхтэй орших болжээ. Ганц шашин ч биш, эргэн тойрон хавьтсан ойртсон болгоноо эсвэл хараан зүхдэг, эсвэл “боолын боол” болдог манай мунхаг харанхуй сэтгэлгээ, үйлдлийг би ярьж байна. Тэгээд энэ талаар “тэнэгийг чинь дуудах” гэсэн юм… Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

ЭРДЭМТНИЙ АЖИЛ

2013/05/02 19 Comments

Манайд бол цагаан будаа бол зүгээр л хоолны хачир юм. Харин Хятад, Япон, Солонгос гээд бусад олон оронд амь амьдрал нь юм. Дэлхийн хүн амын тэн хагасын үндсэн хоол цагаан будаа. Азид гэхэд 3 миллиард шахам хүн амьдралынхаа эрчим хүчний 60-70 хувийг цагаан будаанаас авдаг. Заяагүй хогнууд, мах байхгүй юм чинь, өвс идээд л. Өлсөхөөрөө толгой нь ажилладаг юм шиг байгаа юм, харин монголчууд бид бол хутга тавихгүй мах идэж байхад толгой ажиллах ямар ч шаардлага байхгүй. Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

МАНЖИЙН ҮЕ

2013/04/27 91 Comments

Манай түүхийн манжийн үе их будлиантай. Нэг үе “манж-хятадын дарлал” гэж хамт бичдэг байв. Энэ ч утгагүй байсан юм. Тэгээд “хятадын” дарлал болов. П. Очирбат Ерөнхийлөгч “манжийн колони байгаагүй, доминион байсан юм” гэж хэлээд баахан загнуулав. Ц.Элбэгдорж тусгаар тогтнолын 100 жилийн ойгоор: “монголчууд бүхэлдээ Манж Чин Гүрний дарлал эрхшээлд автсан нь үгүй юм” балайрав. Тэгээд манжийг эзэлж байсан болж байна уу ?! Ингээд манай манжийн үеийн түүх “дуусч” байгаа юм. Ерөнхийдөө бол “манж-хятадын дарлал” буцаад “тогтож” байх шиг. Ямар ч судалгаа хийхгүй солиороод байхаар ингэдэг юм л даа… Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

ХАСБУУ ТАМГА ХАА БАЙНА…

2013/03/30 25 Comments

Энэ асуултыг Монгол хүн болгон тавих эрхтэй бөгөөд ёстой юм. Ингэхэд Лигдэн хаан тамгаа хадны завсар нуусан “Цогт тайж” кино уран сайхны хэтрүүлэг биш юм. Үнэндээ Монголын Эзэнт Гүрний Төрийн Их Тамга яг тэр үед сураг алдарсан. Гэхдээ сураггүй алга болдог юм гэж энэ дэлхийд байхгүй л дээ. Энэ тухай эрэгцүүлье… Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

БАРОН МОНГОЛД АЛТТАЙ ИРСЭН…

2013/03/09 46 Comments

Манайхан бароны алтны тухай их ярьдаг боловч монгол заншлаараа цуураад өнгөрөх нь элбэг. Сүүлийн үед Бароныг магтаад бараг л ардын баатар мэт хөөрөгдөх. Тэр орох оронгүй зүгээр л нэг дээрэмчин байсан ш дээ. Нөгөө талаас түүнийг Монголыг дээрэмдээд баяжчихсан мэт ярих. Ямар ч гэсэн олон жил дамнан ярьдаг Бароны алт хаанаасаа гараад ирдэг байна гэж бодсон хүн цөөхөн. Ингээд “Бароны алтны тухай” бяцхан түүх өгүүлье. Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

“ШИ ЗИ”-Г СУДЛАХЫН УЧИР

2013/03/02 36 Comments

Сыма Цяны алдарт “Ши Зи” буюу “Түүхийн тэмдэглэл”-ийг сонсоогүй хэн байх билээ. Манай эртний түүх, ялангуяа Хүн гүрэн хийгээд Түмэн болон Модун шанъюйн тухай мэдээлэл тэндээс л эхтэй билээ. Түүнээс ч нэн эртний тун олон юм буй. “Ши Зи” бол Сыма Тан гэгч эхэлж, түүний хүү Сыма Цянь ихэнхийг нь бичиж дуусгасан хамгийн эртний бичгийн түүхэн дурсгалын нэг юм. Энэ аварга бүтээл 130 бүлэгтэй (тэрийг нь цзюань гэдэг юм байна), 526 мянга гаруй дүрс үсэгтэй аж. Түүнийг 2010 онд Оросууд анх удаа бүтнээр нь 9 боть болгон орчуулж дууссан байна. Энэ нь манайд ихээхэн хамаатай тул энэ орчуулгын тухай болон үндэсний үзлийн тухай бас бус зүйл өгүүлэх гэсэн юм. Read more of this post

Filed under ШИНЖЛЭХ УХААН

← Older posts

Newer posts →