2015/05/26 15 Comments
Монгол Улс том жижиггүй сонгуулийн хууль, улс төрийн нам ярьж эхлэв. Хорь гаруй жил яриад толгой нь эргээд эргүү мал шиг болсноо мэдэж байгаа хэрнээ мэддэг юм шиг, чаддаг юм шиг, шийддэг юм шиг ахиад л ярьж эхлэв. Энэ тохиолдолд өмнө нь хэлсэн ярьсныг сануулах нь судлаач миний үүрэг, бас эрх болой. Монголчууд “хэлсэн үгэндээ эзэн болж, идсэн хоолондоо сав болж яв” гэж ярьдаг ч их учиртай үг шүү дээ. Read more of this post
2015/05/25 14 Comments
Энэ үгийг хамгийн сүүлд Г.Уянга хэллээ. Жаахан хувиргаад “Уут уут мөнгөөр улсаа худалдсан сайд аа, тэвэр тэвэр мөнгөөр төрөө худалдсан дарга нар аа !!!” гэж байгаад асуув. “Ноогдол ашгаа хэзээ авах вэ ?” гэж гол нь асуусан, “Хоёр тал тохирсны үндсэн дээр тодорхой хугацаагаар хойшилсон” гэж хариулав. “Тодорхой” гэхээр л тодорхой болчихдог юм биш, харин ч тодорхойгүй болгож нууж, бултаж байгаагаа Ерөнхий сайд харуулав. Read more of this post
2015/05/23 5 Comments
Энд суут Гегелийн “Түүхийг ангилахуй” гэсэн товч хэсэг буй. Гегель бидний мэддэг цаг хугацааны болон нийгэм-эдийн засгийн формац гэхчлэн материаллаг шинжээр ангилаагүй, харин мөнөөх “дух” буюу сүнсний хөгжлөөр ангилсан юм. Ер нь бол хүний нийгмийн түүхийг оюун санааны зүйлээр ангилах ихээхэн түвэгтэй ажил боловч Гегель үүнийг хийж чадсан юм. Тэрээр хөгжлийн диалектикийнхаа алдарт “тезис-антитезис-синтез” гэсэн гурвалаа ашиглан үүнийг хийж чадсан бөлгөө. Read more of this post
2015/05/19 21 Comments
Сая Гегелийн “Түүхийн философийн лекцүүд”-ийг орчуулахдаа сүнс гэдэг үгийг өргөн хэрэглэсэн. Энэ нь манай төр нийгмийн өнөөгийн явдалтай үлэмж холбоотой юм. Одоо энэ тухай болон гүн ухааны зарим учир холбогдлыг товч тайлбарлахыг оролдоё. Read more of this post
2015/05/17 3 Comments
Гегелийн энэхүү лекц нүсэр том, “бүх түүхийг” гүн ухааны хувьд багтаасан суурь бүтээл гэдгийг нэгэнт дурдсан. Энд ялган авч орчуулсан хэсэг бол “Дэлхий дахины түүхийн газар зүйн үндсүүд” хэмээх газар зүйн детерминизмын үндэслэлээ гаргасан тун өчүүхэн хэсэг болно. Энэ хэсэгт монгол болон нүүдэлчдийн тухай маш товч өгүүлсэн байдаг. Манайхан үүнийг огт үзэлгүйгээр сургаар сонссоноо буруу зөрүү ярьж цуурдаг, энэ нь голчлон хүн ичиж үхмээр гаж хэлбэртэй болдог, амаараа хэчнээн ч засаж хэлсэн ч “монгол сэхээтэн” ер тоодоггүй болохоор би яг энэ хэсгийг ялган авч орчуулсан юм. Ганц удаа ч гартаа барьж үзээгүй, ядахдаа хальт ч болтугай хараагүй, үзээгүй байж аливаа “эрдэм номоор” амнаасаа хөөс сахруулан цэцэрхэж, мэдэмхийрэх сэхээтэн нэрт балай өвчтэй юмнууд Монголоос өөр газраас олдохгүй буй за…Гегель Монголыг зориуд судлаагүй, түүнийг нарийн сайн мэдэхгүй хэдий ч 200 гаруй жилийн өмнө Монголыг оруулсан философийн систем бүтээж чадсан ба энэ нь түүний суу ухааныг баталгаатай гэрчилнэ буй за… Read more of this post
2015/05/15 4 Comments
Дэлхийн гүн ухааны суутнууд, тэдний сор бүтээлээс монголчууддаа танилцуулахыг аминдаа их хичээх. Өөдөөс баярлалаа гэхгүй гэхэд нулимахгүй байж болмоор. Саяхан германы сонгодог философийн гол төлөөлөгчийн нэг Людовиг Фейербайхын “Шашны мөн чанар” бүтээлийг чадан ядан орчуулж олны хүртээл болгов. Гэтэл манай “ардчилсан сэхээтний” зарим ингэж дүгнэж байна: “Судлаач” хочтой Ганхуягийн бичиж байгаа зүйлийн агуулга их алсаас эхлэдэг. Жишээ нь шашингүй үзлийн тухай нэгэн герман философчийн аль 19-р зуунд бичсэн эрэгцүүлэлийг орчуулж тавьсан нь өнгөц харахад гэмгүй “мэдээлэлийн” чанартаа боловч алсуураа ардчилалын үндэс болсон хувь хүн түүний итгэл үнэмшил, хүний амьдралын сүнслэг чанарыг үгүйсгэж улмаар социализмийг зөвтгөх философийн үндэслэлийг хүмүүсийн тархинд цацаж байгаа арга нь гэж ойлгогддог.”
Хэрэв монголын “ардчилагчид” Людовик Фейербахыг хүртэл “социалист” гэх болтлоо балай тэнэг болж, дэлхийн философ сэтгэлгээний сонгодог туурвилуудыг үгүйсгэх хэмжээнд очсон бол тэднийг үтэр түргэн зайлуулах цорын ганц арга л үлдэнэ… Read more of this post
2015/05/13 9 Comments
Георг Вильгельм Фридрих Гегелийг (1770-1831) сонссон хүн олон ч уншсан хүн энэ дэлхийд цөөн, тэр дундаас ойлгосон хүн хуруу дарам цөөн. Харин Монголд бол нэрийг нь барьж солиорох баагий үй түм. Гегель, одоогийн “барууны” дуудлагаар Хегел бол германы сонгодог философийн ноён оргилын нэг, романтизмын философийн эцэг болой. Дэлхий дээр философийн систем бүтээж чадсан хүн суут гэсэн ангилалд орох бөгөөд ийм эрхэм алдрыг философич болгон хүртээд байдаггүй. Харин Гегель “абсолют идеализмын” гэгдэх бараг төгс гэмээр систем бүтээж суут хэмээх алдрыг хүртсэн цөөн суутны нэг юм. Түүний олон бүтээл мөнхөд алдаршсаны дотор “Түүхийн философийн лекцүүд” бүр ч цуутай. Чухам эндээс л хүн төрөлхтний түүхийг үзэх үзэлд эргэлт гарсан бөгөөд ухаандаа К.Марксын түүхэн материализм эндээс эхтэй. Read more of this post
2015/05/07 16 Comments
Нэлээд олон том үйл явдал зэрэг зэрэг болж, чингэхдээ хэт хурдан болж байгаа нь олон монгол хүний толгойг эргүүлж байна. “Хоёрхон гишүүнт” үйл явдал Таван Толгой, Оюу Толгойн алийг, эсвэл “гуравхан гишүүнт” Засгийн газар, С.Баяр, Ц.Элбэгдорж нарын асуудлын алийг ярихаа бараг хэн ч мэдэхгүй болов. “Дөрвөн гишүүнт” бол бүр баларч байгаа нь тэр. Бүгдийг нь хараах гэхээр хэний ч шүлс хүрэлцэхгүй болов. Энэ “хүнд нөхцөлд” бодох, эрэгцүүлэх, сэтгэх, үнэлэх, цэгнэхэд чинь хэрэг болно гэж үзээд саяхан хийсэн системийн анализаа толилуулж байна. Системийн анализ хийхээр загнадаг, хийхгүй болохоор бас загнадаг монгол зангаа татсан чинь дээр гэдгийг “уламжлал ёсоороо” сануулж байна. Read more of this post
СУДЛААЧ
ДАШЗЭВЭГИЙН ГАНХУЯГ
Судлаач Ганаа 