ЧИМЭЭГҮЙ СОНГУУЛЬ

Энэ нөхөн сонгууль нэг л “чимээгүй” яваад байгааг олон хүн анзаарч байгаа байх. Хуучин бол манай аваргууд өдийд ёстой “манаргаж” өгдөгсөн. Чимээгүй байх нь ядаргаагүй амар л юм. Би энэ сонгуулийг “заяа нь мэдэг” гэж хаячихаад орчуулга морчуулга гээд сууж байсан юм. Тэгсэн чинь юу вээ, намууд нь холилдчихоод, улс төрийн бүлэглэлийн сүлжээний дайн эхэлчихдэг юм байна. Зах зээлд аль хэдийн орсон улс төрийн бүлэглэлүүд сүлжээнд гарцаагүй ордог юм байна. Тэгээд л чимээгүй байгаад байхгүй юу. Энэ тухай өгүүлсү. Read more of this post

Л.Н. Гумилев. Нэгдүгээр хэсэг

ХАРАГДАХ БОЛОН ҮЛ ХАРАГДАХ ЗҮЙЛИЙН ТУХАЙ
ЭНД ӨНГӨЦ АЖИГЛАЛТ НЬ СУДЛААЧИЙГ БУРУУ ЗАМ РУУ ОРУУЛДАГ ГЭДГИЙГ БАТЛАХ БА ӨӨРИЙГӨӨ ХЯНАХ БОЛОН ӨӨРИЙГӨӨ ШАЛГАХ АРГУУДЫГ САНАЛ БОЛГОНО Read more of this post

Л.Н.Гумилев. Оршил

ЮУНЫ ТУХАЙ ЯРЬЖ БУЙ БОЛОН ЯАГААД ЭНЭ НЬ ЧУХАЛ БОЛОХ ТУХАЙ.
ЭНД ЭТНОЛОГИЙН ЗАЙЛШГҮЙГ БОЛОН УГСААТНЫ НИЙЛЭГЖИЛТИЙН (ЭТНОГЕНЕЗ) ТАЛААРХ ЗОХИОГЧИЙН ҮЗЭЛ БОДЛЫГ ТАЙЛБАРЛАХ БӨГӨӨД УНШИГЧДЫГ ЗӨРЧЛИЙН ТӨӨРҮҮЛЭГТ ХӨТӨЛСӨН ЗОХИОГЧ ЭНЭХҮҮ БИЧВЭРИЙН ҮЛДЭХ ХЭСЭГТ ҮНДЭСЛЭЛИЙГ НЬ ГАРГАНА. Read more of this post

Л.Н.ГУМИЛЕВЫГ ТА НАРТ БЭЛЭГЛЭЕ…

Суут Л.Н.Гумилевын түлхүүр бүтээл болох “Этногенез и биосфера Земли” алдарт бүтээлийг анх 1990 онд уншиж, түүгээр ёстой нэг өвчилж байж билээ. Бусад жижиг бүтээлээс нь хэд хэдийг орчуулсан боловч яг үүнийг орчуулах гэхээр нэг л сүрдээд чадахгүй олон жил санаархаж явсан юм. Ингээд хэдэн жилийн өмнө гэнэт зориглон үйлээ үзэж орчуулж билээ. Read more of this post

ГАЦАА ХИЙГЭЭД ГАЧЛАН

Энэ удаагийн нөхөн сонгууль том улс төрийн цоо шинэ тоглолт эхлүүлж байгаа нь тодорхой байна. Н.Энхбаяр нэрээ татсанаар энэ сонгуулийн ач холбогдол буурсан мэт харагдавч хөшигний цаана улс төрийн амь дүйсэн тулалдаан болж байна. Нэг тохироод л, нэг буцаад л ёстой “шогтож” өгч байна. Үүнээс болоод энэ нөхөн сонгуулиар дамжин улс төрийн задрал улам эрчимжиж, яаж ч болохгүй гацаанд орчихоод байна. Энэ тухай өгүүлсү. Read more of this post

ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ХУВЬСАЛ: МЭДЛЭГЭЭС ОЙЛГОЛТОД, БОДИТ БАЙДЛЫН СОНГОДОГ МЭДЛЭГЭЭС ХОЖМЫН СОНГОДОГ БУС ОЙЛГОЛТОД

Шинжлэх ухаан гээч юм бараагүй хол хөгжөөд явчихжээ. Зарим нь шинжлэх ухаан “зогсчихсон”, “мухардчихсан” гэж дүгнэх. Бидний мэдэх уламжлалт шинжлэх ухааны салбарууд цоо шинэ төлөв байдалд орж, эдүгээ шинэ зүйлийг олон шинжлэх ухаан хавсарч, нийлж байж хийх болжээ. Цоо шинэ “багц” шинжлэх ухаан үүсч байгаа олон шинж илт байна. Түүний тэргүүн эгнээнд нь яваад байхгүй юмаа гэхэд ядахдаа бараагий нь алдчихгүй явбал зүгээр юмсан гэж бодоод энэ өгүүллийг аль зун орчуулсан юм. Улс төр, эдийн засаг, ашигт малтмал гэж байхад юуны чинь шинжлэх ухаан гэж хэлэх хүн байвал Та бид “тулга тойрсон яриа”-наас заавал холдож сэтгэлгээгээ шинэчлэх ёстой гэж би хэлэх байна. Үүнтэй төстэй, нэгтгэн дүгнэсэн бүтээл үй олон буй ч энэ өгүүлэл шиг товч бөгөөд ойлгомжтой өгүүлсэн нь тун цөөхөн. Харин зохиогч нь орос хүн учраас бараг л хамаг юмыг оросууд нээчихсэн мэт хандсан тал буй. Гэхдээ тэрийг нь хаячихсан нь дээр л дээ…
Зарим хүнд энэ нь их хүнд, амьдралаас хэт хол мэт санагдаж магадгүй. Эсвэл хадуураад шашин, шинжлэх ухаан хоёрыг шууд л хөзөр шиг хольчихож хараахан болохгүй байх. Бид сэтгэлгээгээ илүү өндөр түвшинд гаргаж, энэ бүхнийг ойлгож, ойлгохыг оролдож байж л ирээдүйгээ бүтээж чадна. Шинжлэх ухааныг үүнээс илүү хялбарчлах боломж огт үгүй байх…Бид хэдий болтол хуучнаараа явах гэж ?!
Read more of this post

“ЮМ” ХИЙНЭ ГЭНЭ ҮҮ ?

Монголын төрд 1990 оноос Соёлын сайд болж улмаар хашиж болох бүх дээд албан тушаалыг бараг 20 жил сэлж тэлээлсэн Н.Энхбаяр одоо УИХ-ын гишүүн болж “юм хийнэ” гэнэ ээ…
Хорин жилийг ямар ч “юм хийхэд” хангалтай хугацаа гэж хэн ч хэлэх байх. Ийм хугацаанд феодализм, социализм, капитализмын алийг нь ч байгуулж амжина гэж би бодож байна.
Монгол хэлний “юм” гэдэг шиг хэтэрхий өргөн утгатай, тодорхойгүй үг дэлхийд бараг байдаггүй байх. Тайлбар тольд өгүүлснээр бол юм гэдэг бол “аливаа байгаа бүх бодот, зарим хийсвэр зүйлийн ерөнхий нэр” болно.
Ингэхлээр бидний хамгийн сайн мэдэх “юм хийх” болон түүний эсрэг утгатай “юм хийгээгүй” буюу “юу ч хийгээгүй” хэмээх хэллэгүүд нь ямар нэг тодорхой утга заахаасаа өмнө бидний сэтгэлгээний гажгийг харуулна.
Read more of this post

РОБЕРТ ДАЛЬ. ИРГЭНИЙ МЭДЛИЙН ТУЛГАМДСАН АСУУДЛУУД

Нэлээн эрт 2004 оны сүүлээр алдарт Роберт Далийн өөрийнх нь зөвшөөрсний дагуу түүний “Ардчиллын тухай” хэмээх номыг найз Ч.Энхбатынхаа хамт орчуулж, “Зориг сан”-гийн шугамаар үнэгүй тарааж билээ. Энэ бэсрэг ном олон залуу хүний ширээний ном болсонд би одоо ч гэсэн сэтгэл хангалуун явдаг юм. Юм нэг хэвэндээ байдаггүй болохоор Р.Далийн нэгэн чухал өгүүллийг орчуулан хүргэж байна. Яагаад гэвэл манай өнөөгийн олон зөрчилт асуудлыг ойлгоход онолын энэ өгүүлэл ихээхэн тус болно гэдэгт найдаж байна. Бидний “тулга тойрсон хэрүүл”, мухардлаас гарах цорын ганц арга бол шинжлэх ухаанд түшиглэх явдал. Ингэх цаг нь нэгэнт болсон. Магадгүй энэ нь манай ядмаг ардчиллыг “засахад” тус болох ч юм бил үү. Гэм нь нэлээн том юм, гэхдээ муухан номноос нэг их дутахгүй л байх. Read more of this post